Arraigo sociolaboral: paano patunayan ang dalawang taon mo sa Spain

Ang problema na hindi nakikita ng marami

Kilala na ng karamihan sa mga Pilipina sa Spain ang salitang arraigo. Alam nila na pagkatapos ng dalawang taon dito ay may daan para maging legal. Iyon ang madalas pag-usapan sa simbahan, sa mga grupo sa Facebook, at sa mga kaibigan.

Ang hindi laging napag-uusapan ay ito: hindi sapat na nandito ka nang dalawang taon — kailangan mong MAPATUNAYAN na nandito ka nang dalawang taon.

At doon nawawalan ng pagkakataon ang marami. May mga Pilipinang nasa Spain nang lima, walo, sampung taon na hindi makapag-apply dahil walang papel na nagpapatunay nito: hindi sila nag-padrón, o nakatira sila sa bahay ng amo nang walang kahit anong nakasulat na bakas. Ang panahon ay lumipas, pero sa mata ng gobyerno ay parang kararating mo lang kahapon.

Ang mabuting balita: kung kararating mo lang, ikaw ang nasa pinakamagandang posisyon. Ang kailangan mo lang ay magsimulang mag-ipon ng dokumento mula sa unang buwan mo.

Ano ang arraigo sociolaboral?

Ito ang daan para sa taong nasa Spain na walang papeles pero may pamilyang handang mag-kontrata sa kanya. Sa madaling salita:

Kailangan mong makapagpatunay ng dalawang taong tuloy-tuloy na paninirahan sa Spain bago ang araw ng aplikasyon.
Kailangan ng kontrata ng trabaho mula sa isang employer — sa kaso natin, isang pamilyang Espanyol.
Kapag inamin sa trámite ang expediente mo, makakapagtrabaho ka na nang legal habang hinihintay ang resolusyon. Hindi mo kailangang hintayin ang huling desisyon, na maaaring tumagal ng maraming buwan.

Tungkol naman sa kontratang ibibigay ng pamilya: kailangan itong tumagal nang mahigit 90 araw, na may hindi bababa sa 20 oras kada linggo (pwedeng pagsama-samahin kung dalawa ang trabaho mo), at may sahod na hindi bababa sa SMI na proporsyonal sa oras. Ang pamilya naman ay kailangang nasa ayos sa Hacienda at sa Seguridad Social.

Ang padrón ang pinakamahalaga

Sa lahat ng dokumento, ang certificado de empadronamiento histórico ang pinakamalakas na patunay. Ito ang nagsasabi kung mula kailan ka nakarehistro sa isang bayan o lungsod.

Karapatan mo ang mag-padrón

Ang padrón ay libre at hindi ito nakadepende sa papeles mo. Kahit walang NIE, kahit irregular ang sitwasyon mo, may karapatan kang mag-rehistro sa ayuntamiento ng lugar na tinitirhan mo. Malinaw ito sa batas at sa mga desisyon ng korte.

Ang totoo, may ilang ayuntamiento na naglalagay ng hadlang: humihingi ng NIE, o tumatanggi nang walang dahilan. Kung tinanggihan ka, hingin mo ang pagtanggi nang nakasulat. Karaniwan, doon pa lang ay naaayos na ang usapin.

Ano ang dalhin mo

Pasaporte na balido.
Kung nakatira ka sa bahay ng iba — kasama na dito ang bahay ng pamilyang pinagtatrabahuhan mo — karaniwang hinihingi ng ayuntamiento ang pirma ng may-ari o ng nangungupahan bilang pahintulot na doon ka magparehistro.

Ang huling puntong ito ang pinakamahirap para sa mga nakatirang interna. Kung nakatira ka sa bahay ng pamilya, kailangan mong hingin sa kanila na pirmahan ang papel na iyon. Marami ang nahihiyang humingi, at pagkatapos ng dalawang taon ay wala silang maipakitang anuman. Mas mabuting hingin ito sa simula, kasama ng usapan tungkol sa kontrata.

Dalawang bagay na madaling makalimutan

Mag-padrón ulit sa tuwing lilipat ka ng bahay. Ang mga buwang walang padrón ay nagiging butas sa dalawang taon mo.
Para sa mga hindi taga-EU na walang long-term residence, kailangang i-renew ang padrón kada dalawang taon, kung hindi ay tatanggalin ka ng ayuntamiento sa listahan nang hindi mo namamalayan.

Ang iba pang dokumentong dapat mong itago

Hindi lang padrón ang tinatanggap. Kapag marami at iba-iba ang dokumento mo, mas matibay ang expediente mo:

Tarjeta sanitaria at anumang appointment sa doktor o sa health center.
Padala ng pera sa Pilipinas, laging nakapangalan sa iyo. Itago ang mga resibo.
Bank account, kontrata ng telepono, abono ng transporte, kontrata ng renta.
Anumang kurso na pinasukan mo: klase sa Espanyol, first aid, pagluluto, pag-aalaga ng bata. Itago ang mga sertipiko.

Ang simpleng patakaran: anumang papel na may pangalan mo at may petsa ay sulit itago. Iyan ang tinitingnan ng administrasyon.

Ang pasaporte mo

Panatilihing balido ang pasaporte mo at i-renew ito sa konsulado bago mag-expire. Walang balidong pasaporte, walang padrón at walang aplikasyon. Bukod pa riyan, ang selyo ng pagpasok sa pasaporte mo ang unang patunay ng petsa ng pagdating mo sa Spain.

Mga babala na dapat mong malaman

Huwag lumabas ng Spain nang mahigit 90 araw sa kabuuan sa loob ng dalawang taong iyon. Ang bilang ay pinagsasama-sama, hindi tuloy-tuloy lamang, at maaaring hingin sa iyo ang paliwanag sa bawat paglabas.

Huwag mag-apply ng asylum bilang shortcut. Kumakalat ito sa komunidad bilang “diskarte”, pero kabaligtaran ang epekto: habang bukas ang aplikasyon mo sa asylum ay hindi ka makakapag-apply ng arraigo sociolaboral, at ang panahong iyon ay hindi binibilang sa dalawang taon mo.

Ang pag-presenta ay hindi katumbas ng pagtanggap sa trámite. Ang nagbibigay sa iyo ng karapatang magtrabaho ay ang sulat ng admisión a trámite — ang sinasabing pinapayagan kang manirahan at magtrabaho habang pinoproseso — hindi ang resguardo na nagsasabing nag-presenta ka lang. Maaaring tumagal ng ilang araw hanggang dalawa o apat na linggo bago dumating ang sulat na iyon.

Ang antecedentes penales mula sa Pilipinas (NBI clearance, may apostille at salin) ay kailangan din, at matagal itong hintayin mula Manila. Huwag itong hingin nang masyadong maaga, dahil may bisa lamang ito nang ilang buwan — pero alalahanin mong kailangan ito paglapit ng panahon.

Ano ang gagawin mo ngayon

Kung kararating mo pa lang sa Spain, ito ang tatlong bagay na dapat mong gawin sa buwang ito:

Mag-padrón. Ito ang pinakamahalaga, at ang pinakamadaling makalimutan.
Gumawa ng lugar — isang sobre, isang folder, isang album sa telepono mo — kung saan mo itatabi ang bawat papel na may pangalan mo at petsa.
Panatilihing balido ang pasaporte mo.

Ang natitira ay darating sa tamang panahon: ang pamilya, ang kontrata, ang abogado.

Naghahanap ka ba ng trabaho sa Spain?

Sa Tu Interna Filipina ay ipinapakilala namin ang mga Pilipinang household worker sa mga pamilyang Espanyol — interna at externa. Hindi kailangan ng papeles para makapagparehistro: may mga pamilyang tumatanggap ng kandidatang kararating pa lang, at ang kontratang ibibigay nila ang siyang nagbubukas ng daan sa arraigo.

Maaari kang gumawa ng iyong profile dito: internafilipina.es

Ang artikulong ito ay pangkalahatang impormasyon, hindi legal na payo. Ang bawat kaso ay magkaiba. Kapag malapit ka nang mag-apply, magpatingin sa isang abogado ng extranjería na titingin sa sitwasyon mo.